WANNEER HEEFT EEN PAARD EEN DEKEN NODIG?

WANNEER HEEFT EEN PAARD EEN DEKEN NODIG?

Het wordt kouder, de dagen worden korter en bij veel paardeneigenaren komt dezelfde vraag weer op: moet mijn paard al een deken op?

Het eerlijke antwoord is: lang niet ieder paard heeft een deken nodig.

Paarden kunnen van nature behoorlijk goed omgaan met kou. Een gezonde, ongeschoren pony of paard met een goede wintervacht hoeft niet automatisch een deken op zodra wij zelf onze winterjas aantrekken. Sterker nog: een te warme deken kan juist oncomfortabel zijn.

Daarom kijken we bij ’t Ruiterparadijs liever eerst naar het paard, de omstandigheden en het weer — en pas daarna naar de deken.

Een paard ervaart kou anders dan wij

Een veelgemaakte fout is dat we vanuit ons eigen gevoel redeneren.

Wij staan buiten met een dikke jas en denken al snel: “Mijn paard zal het ook wel koud hebben.”

Maar een paard heeft een heel ander systeem om zichzelf warm te houden. Een wintervacht vormt een isolerende laag waarin lucht wordt vastgehouden. Daarnaast maakt een paard warmte aan door te bewegen en door ruwvoer te verteren.

Volgens de KNHS ligt de thermoneutrale zone van een ongeschoren paard met wintervacht ongeveer tussen -5 en +15 °C. Dat betekent niet dat ieder paard bij -4 °C comfortabel is of bij -6 °C onmiddellijk een deken nodig heeft. Regen, wind, voeding, beschutting, conditie en het individuele paard maken een groot verschil.

Wanneer heeft een ongeschoren paard vaak géén deken nodig?

Een gezond volwassen paard dat:

een goede wintervacht heeft;
voldoende lichaamsconditie heeft;
genoeg ruwvoer krijgt;
vrij kan bewegen;
droog kan staan of beschutting heeft;
en gewend is om buiten te staan,

kan doorgaans behoorlijk goed tegen lagere temperaturen.

De KNHS geeft als algemene richtlijn dat een ongeschoren paard met wintervacht meestal pas rond temperaturen onder -5 °C extra bescherming nodig kan hebben, waarbij wind en langdurige regen de situatie sterk kunnen veranderen.

Dus: is het bijvoorbeeld 5 °C, droog en windstil en staat je gezonde, ongeschoren paard lekker hooi te eten? Dan is alleen de buitentemperatuur meestal geen reden om meteen een dikke winterdeken op te leggen.

Regen en wind maken een groot verschil

Niet alleen de temperatuur is belangrijk.

Een droge koude dag kan voor een paard prettiger zijn dan een veel zachtere dag met urenlange regen en harde wind.

Wanneer een wintervacht langdurig nat wordt en er tegelijkertijd veel wind staat, kan een paard moeilijker warm blijven. Beschutting tegen regen en wind is daarom minstens zo belangrijk als een deken.

Kijk dus niet alleen naar:

“Hoeveel graden wordt het vannacht?”

maar ook naar:

“Regent het langdurig? Hoe hard waait het? Kan mijn paard uit de wind en droog staan?”

World Horse Welfare adviseert om bij de beslissing onder andere temperatuur, gevoelstemperatuur, regen, beschutting, ruwvoer, bewegingsvrijheid en het individuele paard mee te nemen.

Een geschoren paard is een ander verhaal

Wanneer je een paard scheert, haal je een belangrijk deel van zijn natuurlijke isolatie weg.

Dat kan heel praktisch zijn bij een paard dat regelmatig intensief wordt gereden en anders moeilijk droog wordt na het werk. Maar het betekent ook dat het paard minder bescherming tegen kou heeft.

Een geschoren paard heeft daarom veel eerder een passende deken nodig dan een paard met een volledige wintervacht. Hoeveel bescherming nodig is, hangt onder andere af van hoeveel er is geschoren, of het paard binnen of buiten staat en de weersomstandigheden.

Een volledig geschoren sportpaard kun je dus niet vergelijken met een ongeschoren Shetlander met een dikke wintervacht.

Welke paarden hebben eerder extra bescherming nodig?

Bij sommige paarden moet je eerder opletten.

Een deken kan bijvoorbeeld eerder verstandig zijn bij:

Een oud paard
Oudere paarden kunnen soms moeilijker hun gewicht en lichaamstemperatuur op peil houden.

Een mager paard
Een paard met weinig lichaamsvet heeft minder natuurlijke isolatie. Onverklaarbaar gewichtsverlies is overigens een reden om ook naar voeding, gebit en gezondheid te kijken en zo nodig een dierenarts te raadplegen.

Een ziek of herstellend paard
De behoefte kan anders zijn dan bij een gezond paard.

Een geschoren paard
Hoe meer wintervacht is verwijderd, hoe belangrijker bescherming tegen kou en slecht weer kan worden.

Een paard zonder goede beschutting
Vooral de combinatie van kou, wind en langdurige regen verdient aandacht.

Zeer jonge paarden
Ook leeftijd en individuele weerbaarheid spelen mee.

World Horse Welfare benadrukt daarom dat er geen één regel bestaat die voor alle paarden geldt: leeftijd, ras/type, lichaamsconditie, gezondheid, vacht en huisvesting moeten samen worden beoordeeld.

Hoe weet je of je paard het werkelijk koud heeft?

Alleen koude oren voelen zegt weinig.

Voel liever aan de romp van je paard, bijvoorbeeld rond hals, schoft, borst en achter de schouder. Kijk daarnaast vooral naar het totale gedrag.

Mogelijke signalen dat een paard moeite heeft om warm te blijven zijn onder meer:

rillen;
een ineengedoken houding;
opvallend weinig bewegen;
verandering in gedrag;
verlies van conditie of gewicht.

Bij aanhoudend rillen, duidelijke sloomheid of twijfel over de gezondheid is het verstandig niet alleen een dikkere deken te pakken, maar ook te beoordelen waarom het paard moeite heeft om warm te blijven en zo nodig een dierenarts te raadplegen.

Te warm is óók niet goed

Dit wordt nog weleens vergeten.

Meer gram betekent niet automatisch betere verzorging.

Een paard dat onder zijn deken staat te zweten is niet comfortabel. Een te warme of slecht ademende deken kan zorgen voor vocht onder de deken en kan huidproblemen en schuurplekken in de hand werken. World Horse Welfare waarschuwt daarom specifiek voor over-rugging: een paard onnodig zwaar of langdurig inpakken.

Controleer een paard met een deken daarom iedere dag.

Steek je hand onder de deken bij de schouder of borst. Het paard mag aangenaam warm aanvoelen, maar hoort niet heet, klam of bezweet te zijn.

Kijk tegelijkertijd of er nergens schuurplekken ontstaan en of borstsluitingen, bilkoorden en kruissingels goed zitten.

Ruwvoer is een belangrijk onderdeel van warm blijven

Een goede winterdeken kan geen goed rantsoen vervangen.

Bij de vertering van ruwvoer produceert een paard warmte. Voldoende goed ruwvoer is daarom juist in koude periodes belangrijk.

World Horse Welfare noemt voldoende toegang tot kwalitatief ruwvoer als een belangrijk onderdeel van wintermanagement.

Een paard dat het moeilijk heeft in de winter vraagt dus om een bredere blik:

Is de deken goed? Maar ook: krijgt het paard voldoende ruwvoer, blijft het op gewicht, kan het bewegen en is er goede beschutting?

Welke deken moet je dan kiezen?

Pas wanneer je hebt vastgesteld dat je paard daadwerkelijk een deken nodig heeft, komt de volgende vraag:

welke?

Kijk daarbij niet als eerste naar de dikste deken in het rek.

Let op:

staat het paard binnen of buiten?
is het paard geschoren?
hoeveel wintervacht heeft het?
is de deken waterdicht nodig?
hoeveel wind en regen wordt verwacht?
hoe warm heeft dit specifieke paard het normaal?
past de deken goed?

Voor buitengebruik is een waterdichte, ademende buitendeken belangrijk. De benodigde vulling kan variëren van helemaal geen vulling tot een lichte, medium of zwaardere deken.

Begin liever niet automatisch te zwaar en controleer het paard regelmatig.

Een eenvoudige leidraad
Situatie Deken?
Gezond, ongeschoren paard met dikke wintervacht, droog weer Vaak niet nodig
Ongeschoren paard rond het vriespunt, voldoende voer en beschutting Vaak niet nodig
Ongeschoren paard bij langdurige regen en harde koude wind Overwegen, afhankelijk van paard en beschutting
Gezond paard met dikke wintervacht bij lichte herfstkou Meestal niet nodig
Gedeeltelijk geschoren paard Afhankelijk van scheerpatroon en omstandigheden
Volledig geschoren paard in koud weer Vaak wel nodig
Oud, mager of kwetsbaar paard Eerder nodig; individueel beoordelen
Paard staat te zweten onder de huidige deken Waarschijnlijk te warm

Dit is bewust geen exacte “bij 8 graden 100 gram, bij 2 graden 200 gram”-tabel. Daarvoor verschillen paarden simpelweg te veel van elkaar.

Kijk naar je paard, niet naar de kalender

September, oktober of november is op zichzelf geen reden om een deken op te leggen.

Het ene jaar lopen paarden in oktober nog comfortabel zonder deken, terwijl een combinatie van storm, regen en kou in een ander jaar eerder om extra bescherming kan vragen.

En twee paarden die naast elkaar in dezelfde wei staan kunnen tóch verschillende behoeften hebben.

Dat is misschien wel de belangrijkste boodschap:

Leg een deken op omdat je paard hem nodig heeft — niet omdat andere paarden er al één dragen.

Een goede wintervacht is iets moois. Als een gezond paard zichzelf daarmee prima warm kan houden, hoeven we daar niet per se iets aan toe te voegen.

Heeft je paard wél extra bescherming nodig? Kies dan een deken die past bij jouw paard, zijn vacht en de omstandigheden, en controleer regelmatig of hij nog steeds de juiste keuze draagt.

Hulp nodig bij het kiezen?

Twijfel je of je paard een deken nodig heeft, of welke dikte en pasvorm geschikt is? Bij ’t Ruiterparadijs denken we graag met je mee.

En soms is ons advies daarbij ook gewoon:

“Voor dit paard zou ik op dit moment nog géén deken gebruiken.”

Want uiteindelijk gaat het niet om zoveel mogelijk dekens verkopen, maar om wat jouw paard daadwerkelijk nodig heeft.